Tiêu chuẩn ISO 14001:2015 – Những nội dung quan trọng

Tiêu chuẩn ISO 14001 là một trong những tiêu chuẩn về quản lý môi trường phổ biến nhất trên thế giới. Trên cơ sở rà soát lại để đảm bảo tính phù hợp với yêu cầu trong tương lại, phiên bản ISO 14001:2015 đã nhận được sự đồng thuận của quốc tế trong việc đưa ra các yếu cầu đối với một hệ thống quản lý môi trường.

Vậy tiêu chuẩn ISO 14000 là gì ? IS 14001 là gì ?
Nội dung của ISO 14001 như thế nào ?
Phiên bản mới ISO 14001:2015 có những điểm lưu ý gì đặc biệt.

Chúng ta sẽ tìm hiểu cụ thể tại nội dung bài viết dưới đây.

  BỘ TIÊU CHUẨN ISO 14000  

ISO là gì ?

TỔ CHỨC ISO 14001 THẾ GIỚI
LOGO TỔ CHỨC ISO THẾ GIỚI

ISO là viết tắt của Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (International Organization for Standardization).

ISO là cơ quan thiết lập và ban hành tiêu chuẩn quốc tế áp dụng trên phạm vi toàn thế giới.
ISO được thành lập ngày 23 tháng 2 năm 1947. Trụ sở ISO đặt tại Geneva, Thụy Sĩ. Đến năm 2018 ISO có 161 thành viên quốc gia (national standards bodies).
Việt Nam gia nhập vào ISO năm 1977, là thành viên thứ 77 của tổ chức này.
Nhiệm vụ của tổ chức ISO là xây dựng và ban hành các tiêu chuẩn. Các tiêu chuẩn này thông thường trở thành luật định thông qua các hiệp định hay các tiêu chuẩn quốc gia. Tiêu chuẩn do ISO ban hành đều có hiệu lực áp dụng trên toàn thế giới.

Các thông tin của tổ chức ISO có thể được tìm hiểu qua website của tổ chức ISO tại địa chỉ :https://www.iso.org

Tiêu chuẩn ISO 14001 là một trong những bộ tiêu chuẩn do tổ chức ISO ban hành.

Lịch sử hình thành ISO 14000

ISO 14000 – Bộ tiêu chuẩn quốc tế về quản lí môi trường do Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế (ISO) công bố. Các tiêu chuẩn của bộ ISO 14000 đưa ra các yếu tố cơ bản của một hệ quản lí môi trường (EMS – Environmental Management System).

Uỷ ban Kĩ thuật TC 207 của ISO được thành lập và bắt đầu hoạt động từ 1993 để xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế cho các hệ quản lí môi trường.

Công việc của TC 207 bao gồm những tiêu chuẩn trong lĩnh vực đánh giá các tổ chức [các hệ thống quản lí môi trường (EMS); thẩm định môi trường (EA – Environmental Auditing); đánh giá tác động đối với môi trường (EPE – Environmental Performance Evaluation)] cũng như trong lĩnh vực sản phẩm và quá trình [ghi nhãn môi trường (EL – Environmental Labeling); đánh giá chu trình chuyển hoá (LCA – Life Cycle Assessment); các khía cạnh môi trường trong tiêu chuẩn sản phẩm (EAPS – Environmental Aspects in Product Standards)].

Những tiêu chuẩn đầu tiên đã được chấp nhận và ban hành là:

a) ISO 14001 – Hệ thống quản lí môi trường. Quy định và hướng dẫn sử dụng.
b) ISO 14004 – Hệ thống quản lí môi trường. Hướng dẫn chung về nguyên tắc, hệ thống và các kĩ thuật hỗ trợ.
c) ISO 14010 – Hướng dẫn đánh giá môi trường. Các nguyên tắc chung.
d) ISO 14011 – Hướng dẫn đánh giá môi trường. Quy trình đánh giá. Đánh giá hệ thống quản lí môi trường.
e) ISO 14012 – Hướng dẫn đánh giá môi trường. Tiêu chuẩn năng lực đối với các đánh giá trên về môi trường.

  TIÊU CHUẨN ISO 14001  

Tiêu chuẩn ISO 14001 là một trong những tiêu chuẩn thuộc Bộ tiêu chuẩn ISO 14000. ISO 14001 đưa ra các yêu cầu, quy định và hướng dẫn sử dụng Hệ thống quản lý môi trường.
Hay nói cách khách, ISO 14001 sẽ là chuẩn mực khi Doanh nghiệp muốn xây dựng hệ thống quản lý môi trường.
Đây cũng chính là tiêu chuẩn trọng tâm trong bộ tiêu chuẩn ISO 14000.

Các phiên bản ISO 14001

ISO 14001 tới nay đã có 03 phiên bản chính thức. Bao gồm:các phiên bản iso 14001

Phiên bản chính thức được ban hành vào năm 1996 là ISO 14001:1996. Phiên bản này đã hết hiệu lực.
Phiên bản thứ 2 là ISO 14001:2004. Phiên bản này đã hết hiệu lực.
Phiên bản mới nhất là ISO 14001:2015 ban hành ngày 14/09/2015

ISO 14001:2015 – Phiên bản mới nhất

Ngày 14/09/2015 tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế ISO đã chính thức ban hành tiêu chuẩn ISO 14001:2015 thay thế cho tiêu chuẩn ISO 14001:2004. Nó giúp cải thiện tổ chức của họ gắn với đảm bảo hiệu suất môi trường thông qua sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên và giảm chất thải, đạt được lợi thế cạnh tranh và sự tin tưởng, sự tín nhiệm của các bên liên quan.

Tiêu chuẩn ISO 14001 là một trong những tiêu chuẩn hệ thống quản lý thành công nhất của ISO.

Sau 19 năm từ năm 1996, tiêu chuẩn ISO 14001 đã được xem xét và ban hành phiên bản mới năm 2004. Kể từ đó tới nay, tiêu chuẩn đó đã có mặt trên 155 quốc gia trên toàn thế giới và 324.148 chứng chỉ đã được cấp cho các tổ chức, tăng thêm 22,526 chứng chỉ so với năm 2013.

Phiên bản mới yêu cầu phải nắm bắt được thực trạng của tổ chức hay doanh nghiệp nhằm quản lý rủi ro tốt hơn. Bên cạnh đó, phiên bản ISO 14001: 2015 cũng chú trong hơn tới vai trò của lãnh đạo đối với tổ chức hay doanh nghiệp trong công tác quản lý môi trường. Ngoài ra sẽ có sự thay đổi theo hướng nâng cao hiệu quả môi trường bên cạnh việc cải tiến hệ thống quản lý.

 NỘI DUNG TIÊU CHUẨN ISO 14001:2015  

Để có thể áp dụng và triển khai thành công ISO 14001:2015. Doanh nghiệp cần tìm hiểu rõ về tiêu chuẩn ISO 14001. Việc tìm hiểu về nội dung ISO 14001 bao gồm: cấu trúc; các điều khoản; các yêu cầu chính; cách triển khai vận hành; cách đáp ứng yêu cầu điều khoản…
Tất cả những thông tin đó sẽ giúp Doanh nghiệp có thể triển khai được ISO 14001 một cách hiệu quả. Nội dung của ISO 14001:2015 bao gồm một số thông tin cơ bản sau.

Các điều khoản của ISO 14001:2015

Tương tự như phiên bản 2015 của tiêu chuẩn ISO 9001. Tất cả các tiêu chuẩn của hệ thống quản lý sẽ có cùng một cấu trúc cấp cao (High-level structure – HLS).  Tiêu chuẩn ISO 14001:2015 có bố cục chia thành 10 phần.

Các yêu cầu của ISO 14001:2015 được nêu các điều khoảnn từ Điều khoản 4 đến Điều khoản 10. Chi tiết như sau:

  1. Phạm vi áp dụngTài liệu viện dẫn
  2. Thuật ngữ và định nghĩa
  3. Bối cảnh của tổ chức
  4. Sự lãnh đạo
  5. Hoạch định
  6. Hỗ trợ
  7. Điều hành
  8. Đánh giá kết quả hoạt động
  9. Cải tiến

Cụ thể các điều khoản Doanh nghiệp có thể dowload tại đây : TCVN ISO 14001:2015

ISO 14001:2015 tuân theo Chu trình PDCA

Cơ sở cho việc tiếp cận cơ bản một hệ thống quản lý môi trường được dựa trên chu trình Plan-Do-Check-Act (PDCA).
Mô hình PDCA
cung cấp một quá trình lặp đi lặp lại các công việc. Nó giúp cải thiện, theo dõi liên tục các hoạt động của hệ thống môi trường.
Chu trình PDCA có thể được mô tả ngắn gọn như sau:

Lập kế hoạch: Thiết lập các mục tiêu môi trường và các quá trình cần thiết đáp ứng các yêu cầu về môi trường

Thực hiện: Thực hiện các quá trình, công việc, mục tiêu đã xác định ở trên.

Kiểm tra: Theo dõi và đo lường các quá trình, hoạt động của Doanh nghiệp. Sao cho phù hợp với chính sách môi trường,cam kết, mục tiêu môi trường.

Hành động: Thực hiện các hành động để cải tiến, nâng cao hiệu quả.

Mô hình Hệ thống Quản lý Môi trường của ISO 14001:2015 dựa trên Chu trình PDCA:

Các điểm mới của ISO 14001:2015

Các thay đổi cơ bản của ISO 14001:2015, bao gồm:

Cấu trúc theo HLS – Cấu trúc mới của các tiêu chuẩn ISO

Sự thay đổi đầu tiên của ISO 14001 liên quan đến cấu trúc của tiêu chuẩn. Giống như ISO 9001:2015. Tổ chức ISO cố gắng thống nhất tất cả các tiêu chuẩn của hệ thống quản lý và tạo ra các cấu trúc thống nhất. Cấu trúc HLS là cấu trúc điển hình cho tất cả các tiêu chuẩn ISO về hệ thống quản lý. Tất cả các tiêu chuẩn của hệ thống quản lý sẽ có cùng một cấu trúc cấp cao (High-level structure – HLS) bao gồm 10 điều khoản.

Quản lý môi trường chiến lược cho Doanh nghiệp

Quản lý môi trường đóng một vai trò ngày càng quan trọng đối với 01 tổ chức. Do đó, việc lập kế hoạch về quản lý môi trường cũng càng được quan tâm.
Doanh nghiệp cần xác định bối cảnh tổ chức, các yêu cầu liên quan tới môi trường. Các rủi ro được tính tới liên quan tới môi trường.
Nói một cách khác, quản lý môi trường đã trở thành một yêu cầu quan trọng trong hoạt động của Doanh nghiệp.

Vai trò của lãnh đạo được đề cao

Lãnh đạo trong ISO 14001 phải thực hiện vai trò lãnh đạo cao nhất trong áp dụng, vận hành hệ thống quản lý môi trường.
ISO 14001 yêu cầu Lãnh đạo của Doanh nghiệp phải tham gia nhiều hơn. Lãnh đạo là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản lý môi trường thành công.

Tăng cường công tác bảo vệ môi trường

Tiêu chuẩn ISO 14001:2015 không đưa ra định nghĩa khái niệm về “bảo vệ môi trường”. Nhưng đã đưa ra rất nhiều yêu cầu bao gồm:
Phòng ngừa và ngăn chặn các nguồn ô nhiễm.
Tái sử dụng và sử dụng tài nguyên bền vững.
Giảm thiểu các tác nhân và thích ứng biến đổi khí hậu.
Bảo vệ tài nguyên, đa dạng sinh học và hệ sinh thái, .v.v…

Kết quả hoạt động môi trường

Nâng cao kết quả hoạt động môi trường là mục đích chính của ISO 14001. Mục tiêu rõ ràng là tổ chức sẽ giảm lượng phát thải, nước thải và chất thải tới mức quy định.
ISO 14001 hướng tới việc đạt được kết quả rõ ràng và tích cực. Doanh nghiệp cần phải có kết quả hoạt động môi trường có thể đánh giá được.

Tư duy về vòng đời sản phẩm

Ngoài việc quan tâm tới môi trường trong quá trình sản xuất và cung cấp sản phẩm. Doanh nghiệp cần kiểm soát và ảnh hưởng của họ với các tác động môi trường liên quan tới việc sử dụng sản phẩm và việc xử lý hay thải bỏ sản phẩm ở cuối vòng đời.
Điều này không chỉ là yêu cầu đánh giá vòng đời sản phẩm. Mà Doanh nghiệp cần phải có biện pháp và hành động để cụ thể hóa nó.

Trao đổi thông tin

Trao đổi thông tin là một trong những điểm không mới. Nhưng yếu tố này được nhấn mạnh và quan tâm hơn trong ISO 14001. Thông tin bên ngoài và nội bộ được nhấn mạnh. Điều này bao gồm yêu cầu về các trao đổi thông tin, tính chính xác của thông tin. Ngoài ra doanh nghiệp cần phải thiết lập quy chế về việc trao đổi này.
Việc trao đổi thông tin của Doanh nghiệp cần rõ ràng và cụ thể đối với từng đối tượng.

Thông tin dạng văn bản

Theo sư phát triển của công nghệ đã làm thay đổi vấn đề này trong ISO 14001:2015. “Tài liệu” và “hồ sơ” đã được thay thế bởi thuật ngữ “thông tin được văn bản hóa”. Lúc này. Doanh nghiệp sẽ sự linh hoạt khi xác định “thủ tục” khi nào là cần thiết. Thủ tục nào cần phải văn bản hóa, thủ tục nào không . Thủ tục nào lưu trữ bản cứng, thủ tục nào sẽ bản mềm.

 LÝ DO DOANH NGHIỆP PHẢI CÓ CHỨNG NHẬN ISO 14001  

Doanh nghiệp phải quan tâm tới quản lý môi trường vì:

1. Pháp luật và những sự ép buộc khác đối với doanh nghiệp

Hiện nay, Chính phủ của tất cả các quốc gia đều đang tăng cường kiểm soát các hoạt động ảnh hưởng tới môi trường.  Các quốc gia đều nghiêm khắc xử phạt việc vi phạm luật và các giới hạn cho phép về môi trường.
Tình hình đó buộc các doanh nghiệp phải tiến hành các biện pháp giám sát cần thiết để minh chứng rằng họ đáp ứng các yêu cầu cho phép hoặc tuân thủ các điều luật.
Khi sự cố môi trường xảy ra, các doanh nghiệp còn gặp khó khăn khi xử lý khẩn cấp sự cố.
Đồng thời, cơ quan chức năng buộc Doanh nghiệp phải đình chỉ sản xuất cho tới lúc giải quyết xong sự cố. Trong một số trường hợp đặc biệt,doanh nghiệp còn phải di dời địa điểm hoặc đầu tư công nghệ mới để kiểm soát ô nhiễm.

2. Tạo uy tín & lợi thế trước các đối thủ trong các hoạt động đấu thầu và kinh doanh.Lý do doanh nghiệp cần chứng nhận iso 14001

Khi doanh nghiệp tham gia đấu thầu hoặc các dự án. Chủ đầu tư sẽ yêu cầu Doanh nghiệp cần phải chứng minh các cam kết về bảo vệ môi trường.
Chứng chỉ ISO 14001 được coi là một bằng chứng về việc đó. Do vậy, khi Doanh nghiệp có chứng chỉ ISO 14001 sẽ là một lợi thế trong việc đấu thấu.

3. Thương hiệu của Doanh nghiệp

Xu thế hiện nay người tiêu dùng có sự lựa chọn các sản phẩm được sản xuất trong các điều kiện tốt về môi trường.
Bạn hàng, những người luôn cẩn trọng khi lựa chọn, ký kết các hợp đồng hẳn phải cân nhắc kỹ hơn về điều này.
Do vậy, chứng nhận Iso 14001 là một trong những điều kiện ảnh hưởng tới Doanh nghiệp trên thị trường.

4. Yêu cầu bắt buộc tại các thị trường có yêu cầu khắt khe về môi trường.

Nhiều nước trên thế giới đã có sử dụng “Tiêu dùng xanh – Green Consumer”. Nó đang là áp lực đối với các doanh nghiệp muốn cung cấp vào những thị trường này.
Mặc dù việc tuân thủ các điều luật về môi trường có thể làm tăng giá thành. Tuy nhiên xu thế là các sản phẩm đạt các yêu cầu môi trường cao hơn vẫn được ưa chuộng hơn.

5. Giảm thiểu chi phí và rủi ro tài chính

Khi doanh nghiệp có các giải pháp giảm thiểu hoặc loại bỏ ô nhiễm, tiết kiệm năng lượng, nguyên nhiên liệu, giảm nguồn thải, tái chế hoặc tái sử dụng các phế liệu.
Đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã bắt đầu tiết kiệm được chi phí ở những khoản này.
Giảm thiểu các rủi ro và tài chính liên quan tới sự cố môi trường.

6. Tương thích với các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác

ISO 14001 được thiết kế để có thể thích hợp được với các tiêu chuẩn hệ thống quản lý khác như OHSAS; ISO 9001; SA 8000

Doanh nghiệp có thể thao khảo về Chứng nhận ISO tại bài viết:

 CÁC BƯỚC THỰC HIỆN ISO 14001:2015 CHO  DOANH NGHIỆP 

BƯỚC NỘI DUNG MÔ TẢ CÔNG VIỆC
iso 14001-1

Đào tạo nhận thức về ISO 14001:2015

Doanh nghiệp thực hiện đào tạo nhận thức cho tất cả nhân sự trong Doanh nghiệp về ISO 14001.
Đặc biệt là các nhân sự quản lý nhận thức được các yêu cầu, các xâ dựng quy trình trong tiêu chuẩn ISO 14001.

bước 2 thực hiện iso 14001

Xác định bối cảnh bên trong và bên ngoài của Tổ chức; nhu cầu của khách hàng và các bên quan tâm về vấn đề môi trường.

Doanh nghiệp cần xác định rõ những vấn đề bên trong của tổ chức và vấn đề bên ngoài có ảnh hưởng tới hoạt động kiểm soát, bảo vệ môi trường.

Doanh nghiệp cần xác định rõ nhu cầu của các bên quan tâm. Như nhu cầu của khách hàng, cơ quan nhà nước về việc đáp ứng các yêu cầu, cam kết bảo vệ môi trường.
Doanh nghiệp cần tuân thủ các văn bản pháp lý về môi trường có liên quan của Việt Nam.

Xác định các rủi ro/mối nguy có ảnh hưởng đến môi trường

Doanh nghiệp cần xác định các rủi ro có ảnh hưởng đến môi trường từ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Lập Chính sách môi trường và Mục tiêu môi trường;

Chính sách môi trường là định hướng và tầm nhìn dài hạn về vấn đề môi trường.
Mục tiêu môi trường (cho từng năm) để đảm bảo thực hiện kiểm soát các vấn đề môi trường cụ thể.

Xác định các Khía cạnh môi trường có ý nghĩa; Các thông số/tiêu chí/Chỉ tiêu môi trường

Khía cạnh môi trường có ý nghĩa là vấn đề nảy sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp mà có tác động tới môi trường.
Thông số/tiêu chí/Chỉ tiêu môi trường là các chỉ tiêu,tiêu chí cần phải kiểm soát để đảm bảo không phát sinh các nguy cơ ảnh hưởng tới môi trường.

bước 6 thực hiện iso 14001

Xây dựng các Quy trình và hướng dẫn, biểu mẫu giám sát môi trường

Doanh nghiệp cần quy định rõ việc gì cần làm; ai làm, trách nhiệm, quyền hạn); các bước, thao tác thực hiện công việc.

Doanh nghiệp viết thành quy trình/hướng dẫn/ biểu mẫu thực hiện.

Kiểm soát các thông số; chỉ tiêu; tiêu chí môi trường chính trong quá trình sản xuất.

bước 7 thực hiện iso 14001

Áp dụng vận hành vào thực tế theo các Quy trình; Hướng dẫn và biểu mẫu đã thiết lập

Các Quy trình; Hướng dẫn; Biểu mẫu đã được thiết lập  phải được thực hiện trong thực tế và lưu trữ bằng chứng thực hiện.
Các bằng chứng như: hồ sơ giám sát các chỉ tiêu; sổ tay ghi chép; nhật ký ghi chép giám sát môi trường định kỳ.
bước 8 thực hiện iso 14001

Đánh giá nội bộ tại Doanh nghiệp.

Các bộ phận trong doanh nghiệp thực hiện đánh giá chéo lẫn nhau.  Nội dung đánh giá việc tuân thủ thực hiện theo các quy trình; hướng dẫn đã thiết lập;
Đánh giá nội bộ tối thiểu 01 năm/lần.
các bước thực hiện iso 14001

Lãnh đạo tiến hành họp để xem xét tổng thể việc vận hành hệ thống quản lý môi trường (xem xét của lãnh đạo)

Lãnh đạo sẽ phải thường xuyên tiến hành xem xét về việc thực hiện vận hành hệ thống quản lý môi trường.

Xem xét để điều chỉnh, cải tiến cho phù hợp với mục tiêu và định hướng doanh nghiệp.

Các bước thực hiện iso 14001

Đăng ký chứng nhận tới Tổ chức chứng nhận có năng lực

Để đạt được chứng nhận ISO 14001. Doanh nghiệp phải đăng ký và được chứng nhận bởi Tổ chức chứng nhận do Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định và có năng lực đáp ứng theo quy định quốc tế.

Doanh nghiệp có thể tham khảo về việc tư vấn áp dụng ISo 14001:2015 tại bài viết:

Recommended For You

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *